EŞŞEKLER VE İNSANLAR

Nurullah AYDIN

24 Haziran 2013-ANKARA

İnsanlar; şüphesiz evcil ya da ehlileştirilebilir hayvanlardan çok fayda sağlar.

İnsan; yakın çevresindeki bu yaratıkların ne kadar faydalı olduklarını ve hayatı insanlar için kolaylaştırdıklarını çoğu kez düşünemez bile! Öylesine ki; diğer insanları tanımlamada çoğu kez kullanılır. Hatta algılaması zayıf olana kuş beyinli deriz. En aşağılayıcı olarak da eşek gibi, köpek gibi, kedi gibi deriz. Oysa bu üç hayvan en eski evcilleşen ve insanla iç içe olan hayvanlardır.

Köpek, kedi ve kuş artık evlerde müstesna köşelerde. Yalnız eşek yaşamımızdan yavaş yavaş çekilmiştir. Çekilmiştir ama insanlar yine de kendi ilerlemesinde bu kadar önemli rol oynayan eşeği hemcinslerine hitap olarak kullanmaya devam ediyor.

Stratejik açıdan en faydalı bu hayvanı sevmeliyiz. Sevmediklerimize de onun adını kullanarak hitap etmeyelim. Bence karşıdakine hakaret etmek isterken övmüş olmuyor muyuz dersiniz?

Her ne kadar insanoğlu türlü akılsızlıkları eşeklikle nitelendirse de en güzel gözlere sahip bu sevimli hayvan, yerine göre çoğu insandan daha akıllıdır...

Eşek, iyi bir yol mühendisidir: Yokuşları en fazla yüzde yedi eğimle ve kısa mesafelerde virajlar alarak çıkar, dediklerinde bazıları inanmamış ve nivelman yaptırmışlar (topoğrafik aletle ölçüm). Sonuç şaşırtıcı olmuş %7.

Bir Kayseri fıkrası;

1950’li yıllarda Amerikalı mühendisler gelmiş Türkiye’ye. Bir kısım imar çalışmalarına rehberlik ediyorlarmış. O zamanlarda yol güzergâhını belirleyecek alet yok, eleman yok.

Nafı’a mühendisleri eşeği yokuşa sürüyorlar, arkasından, elemanlar şeritmetre çekiyor ve eşeğin ayak izlerine kazık çakıp istikamet belirliyorlarmış . Bunu gören Amerikalı mühendis, pratiği kavrayamamış ve sormuş:

- Ne yapıyorlar böyle?

- Rampada yolun güzergâhını belirliyorlar.

- Anlayamadım?

- Eşek %7 eğimin üstüne çıkmaz, biz de eşeğin izinde kazık çakıp rampada yol güzergâhı belirliyoruz.

Deyince Amerikalı katılarak gülmeye başlamış. Yatışınca da sormuş:

- Peki, eşek bulamayınca ne yapıyorsunuz?

Kayserili bozgun... cevap vermiş:

-Amerika’dan mühendis getirtiyoruz.

Eşek iyi bir kılavuzdur: Gittiği bir yolu hiç unutmaz ve o yoldan şaşmaz. Bu nedenle deve veya katır kervanlarının önüne daha önce bu yoldan gitmiş bir eşeği kılavuz olarak koyarlar.

Eşek akıllıdır: Düştüğü çamura bir daha, asla düşmez.  Eşşek bir defa çamura düşer! deyimi bundandır.

Eşek, iyi iz sürücüdür: Kendinden önceki eşeklerin izlerine basarak yürür.

Kaçakçılar eskiden, kıymetli eşya yüklü at ve katırları, mayın döşeli sınırdan kazasız belasız geçirmek için Menzil Eşeklerinden istifade ederlermiş...

Mayın tarlasına önce bu menzil eşeklerinden birini sürerlermiş. Birinci eşek mayına basıp parçalandıktan sonra diğerini gönderirler, o da parçalanırsa bir diğerini.... Sonra giden her eşek, öncekilerin izlerinde ilerlermiş, ta ki, mayın tarlasında bir gedik açılıncaya kadar...

Canlarını feda ederek kaçakçılara yol açan bu fedakâr eşeklere Menzil Eşşeği denmesi bundandır.

Gördünüz değil mi eşek gibisi yokmuş. Ama çevremizde eşek diye gördüğümüz insan gibi varlıklara eşek yerine başka bir tanım bulsak iyi olur. Yoksa inanın gerçek eşekler incinir.

Kötü taklitleri ise masum ve mazlum insanları istismara devam eder. Onları iyi tanıyalım. Tanıyalım ki daha fazla zararlı olmasınlar. Yoksa gerçek eşeklerin kimseye zararı olmaz, üstelik faydalıdırlar.